Kinh tế chính trị UEH - Lý thuyết chương 3

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU, BƯỚC ĐI VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Ở VIỆT NAM 3.1. Quan điểm Trong văn kiện Đại hội VI và Hội nghị Trung ương 6 khóa VI, Đảng ta mới đề ra quan điểm phát triển nền kinh tế hàng hoá có kế hoạch gồm nhiều thành phần đi lên chủ nghĩa xã hội, coi đây là vấn đề "có ý nghĩa chiến lược và mang tính quy luật từ sản xuất nhỏ đi lên chủ nghĩa xã hội". Đến Đại hội Đảng lần thứ VII, Đảng đã khẳng định: "phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa, vận hành theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước". Đây có thể được coi là điểm đột phá mới trong lý luận về mô hình phát triển. Đến Đại hội Đảng lần thứ IX, kinh tế thị trường lại được khẳng định một cách sâu sắc, đầy đủ hơn như là mô hình kinh tế tổng quát hay mô hình mới của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. => Từ đó ta thấy được: Quan điểm của Đảng về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam giúp chúng ta có nền tảng và cơ sở vững chắc, toàn diện để nhận biết một phương pháp kinh tế mà tổ chức và hoạt động của thị trường được kết hợp với một hệ thống xã hội chủ nghĩa. Quan điểm này nhấn mạnh vai trò của thị trường nhưng không bỏ qua vai trò của Nhà nước và các cơ quan xã hội trong việc điều chỉnh, kiểm soát hoạt động thị trường và đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam để đảm bảo rằng các lợi ích xã hội được đặt lên hàng đầu. 3.2. Mục tiêu – Bước đi Mục tiêu của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là thúc đẩy phát triển lực lượng sản xuất và xây dựng cơ sở vật chất để ủng hộ chủ nghĩa xã hội, từ đó nâng cao đời sống của nhân dân và tạo ra một xã hội giàu mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh. => Từ đó thúc đẩy kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững, hội nhập kinh tế quốc tế thành công, giữ vững định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Ví dụ: Cải thiện mức sống của nhân dân: Một mục tiêu chính của nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa là đảm bảo mức sống tốt hơn cho tất cả các tầng lớp trong xã hội, bằng cách cung cấp cơ hội học tập, công việc, dịch vụ y tế và các tiện ích cơ bản khác. Giảm bất bình đẳng: Nền kinh tế này hướng đến việc giảm bớt khoảng cách giữa giàu và nghèo, đảm bảo rằng mọi người đều có cơ hội tiếp cận với các nguồn lực và cơ hội phát triển. 3.2.1. Phải tiếp tục thực hiện một cách nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần Tính chất nhiều thành phần kinh tế là nét đặc trưng có tính quy luật của nền kinh tế quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Vì thời kỳ quá độ là thời kỳ giáp ranh, chuyển tiếp từ sự thống trị của phương thức sản xuất cũ sang sự thống trị của phương thức sản xuất mới cao hơn. Chính vì vậy mà trong nền kinh tế quá độ, các thành phần kinh tế đều không nguyên dạng, ít nhiều có những tính chất mới. Vì thế, Đảng ta chủ trương thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần như sau: - Kinh tế nhà nước phải phát huy được vai trò chủ đạo trong nền kinh tế quốc dân, các thành phần kinh tế khác là bộ phận hợp thành của nền kinh tế thị trường. - Kinh tế tư nhân là một động lực của quan trọng của nền kinh tế. - Đẩy mạnh việc củng cố, sắp xếp, điều chỉnh cơ cấu của các doanh nghiệp nhà nước; đồng thời tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách. - Tạo điều kiện để kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài phát triển thuận lợi. - Kinh tế nhà nước cùng với kinh tế tập thể ngày càng trở thành nền tảng vững chắc của nền kinh tế quốc dân - Kinh tế tập thể cùng với kinh tế tư nhân là nòng cốt để phát triển một nền kinh tế độc lập tự chủ. 3.2.2. Tiếp tục tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường, đổi mới và nâng cao hiệu lực quản lý kinh tế của nhà nước - Tiếp tục đồng bộ các yếu tố thị trường: Các loại thị trường (thị trường vốn, thị trường lao động, thị trường khoa học công nghệ...) được hình thành và hoạt động tương tác, hỗ trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, mỗi loại thị trường vẫn giữ tính độc lập tương đối trong hệ thống và chịu sự chi phối của quy luật kinh tế khách quan và cơ chế quản lý riêng. Tính đồng bộ của các yếu tố thị trường là mối quan hệ gắn bó, liên kết và hỗ trợ lẫn nhau giữa các yếu tố cấu thành thị trường, cũng như các điều kiện cần thiết để thị trường hoạt động hiệu quả. => Do đó cần phải hoàn thiện hệ thống pháp luật, chính sách, cơ chế, đồng thời tạo môi trường kinh doanh công bằng, thuận lợi và minh bạch. Phát triển đầy đủ, đồng bộ các thị trường bên cạnh việc củng cố và phát triển hệ thống thông tin thị trường, tạo điều kiện cho các chủ thể kinh tế tiếp cận thông tin đầy đủ và kịp thời. Ví dụ: + Ban hành Luật Doanh nghiệp 2020, tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. + Nâng cao chất lượng đào tạo nghề bằng việc nâng cao chất lượng giảng dạy, phù hợp và đáp ứng được nhu cầu thị trường lao động. - Đổi mới và nâng cao hiệu lực quản lý kinh tế của Nhà nước: Đổi mới phương thức, nội dung và nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng về đường lối, chủ trương trong việc phát triển kinh tế - xã hội. Nâng cao năng lực quản lý, dự báo về việc phát triển kinh tế - xã hội, bên cạnh đó là phát huy vai trò làm chủ của nhân dân. Ví dụ: + Tăng cường phân cấp, phân quyền, giao quyền cho các địa phương, đơn vị trong quản lý kinh tế + Nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước; đẩy mạnh cải cách hành chính, tinh giản biên chế... 3.2.3. Giải quyết tốt các vấn đề xã hội - Xã hội hiện đại luôn đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, từ bất bình đẳng thu nhập, thất nghiệp, nghèo đói, cho đến các vấn đề về giáo dục, y tế, môi trường... Giải quyết tốt các vấn đề xã hội là điều kiện tiên quyết cho sự phát triển bền vững của đất nước. => Do đó Đảng và nhà nước cần có những giải pháp kịp thời và nhanh chóng nhằm giảm bớt những vấn nạn xã hội và tạo môi trường kinh doanh an toàn, bình đẳng thúc đẩy nền kinh tế - xã hội phát triển. Ví dụ: + Giảm bất bình đẳng thu nhập: Cần có các chính sách thuế thu nhập, hỗ trợ người nghèo, và phát triển giáo dục để thu hẹp khoảng cách giàu nghèo. + Đảm bảo an sinh xã hội: + Cần có các chính sách an sinh xã hội như bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ cấp xã hội... để hỗ trợ những người yếu thế trong xã hội. - Giải quyết tốt các vấn đề xã hội là một nhiệm vụ quan trọng, cần sự chung tay góp sức của cả cộng đồng. Đăng và nhà nước cần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của việc giải quyết các vấn đề xã hội, tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về các vấn đề xã hội. Liệu pháp kinh tế chính trị cung cấp một góc nhìn khoa học và một số giải pháp hiệu quả để giải quyết các vấn đề xã hội. 3.2.4. Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản - Đảng và nhà nước đóng vai trò to lớn trong việc đưa Việt Nam từ một nước thuộc địa, lạc hậu trở thành một nước độc lập, tự do, thống nhất và đang trên đà phát triển. Việt Nam đã và đang đạt được những thành tựu to lớn về kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, an ninh… Do đó, cần trung thành tuyệt đối với sự nghiệp lãnh đạo cách mạng. - Nhà nước cần thực hiện tốt chức năng của mình, đồng thời phát huy vai trò của các tổ chức chính trị xã hội, vai trò làm chủ của nhân dân. Cần xác định rõ định hướng xã hội chủ nghĩa là nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng. - Tuy nhiên, Đảng và nhà nước đang phải đối mặt với những thách thức và nguy cơ trong giai đoạn hiện nay: Diễn biến phức tạp của tình hình thế giới và khu vực; âm mưu "diễn biến hòa bình", "chuyển hóa xã hội chủ nghĩa" của các thế lực thù địch. => Do đó, cần có những giải pháp kịp thời nhằm tăng cường và giữ vững sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam: + Tăng cường học tập, nghiên cứu lý luận chính trị, nâng cao trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, đảng viên. + Tăng cường công tác giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho cán bộ, đảng viên. + Tăng cường tuyên truyền, giáo dục về lịch sử, truyền thống của Đảng, về chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. 3.3. Giải pháp phát triển 3.3.1. Thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần - Nền kinh tế nhiều thành phần là nền kinh tế có nhiều loại hình kinh tế, trong đó các thành phần kinh tế hoạt động theo pháp luật đều là bộ phận hợp thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. - Chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần là chủ trương quan trọng của Đảng Cộng sản Việt Nam nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của các thành phần kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. - Quan điểm của Đảng: Nền kinh tế nhiều thành phần là một tất yếu khách quan trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. - Mục tiêu: Phát huy tiềm năng, lợi thế của các thành phần kinh tế, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống nhân dân. - Nguyên tắc: Bình đẳng trước pháp luật, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh, nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong quản lý kinh tế. Ví dụ: + Chính sách ưu đãi thuế: Miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho các doanh nghiệp khởi nghiệp trong 2 năm đầu tiên. + Chính sách hỗ trợ tài chính: Cung cấp vốn vay ưu đãi cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa. + Chính sách hỗ trợ đào tạo: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn về kỹ năng quản lý, kinh doanh cho các doanh nghiệp. 3.3.2. Mở rộng phân công lao động, phát triển kinh tế vùng, lãnh thổ tạo lập đồng bộ các yếu tố thị trường - Phân công lao động: Phân công lao động: là quá trình phân chia công việc giữa các cá nhân, nhóm người, khu vực, quốc gia trong xã hội. Phân công lao động có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. - Giới thiệu về kinh tế vùng, lãnh thổ: