Chủ nghĩa xã hội UEH - Tài liệu ôn tự luận A+ 2

lOMoARcPSD|31627561 NGÂN HÀNG CÂU HỎI MÔN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VÀ CÁCH TRẢ LỜI CHO TỪNG CÂU I. CÂU HỎI LÝ THUYẾT 1) Trình bày quan niệm về chủ nghĩa xã hội ? 2) Tư tưởng xã hội chủ nghĩa là gì ? Những điều kiện lịch sử khách quan dẫn đến sự ra đời của các tư tưởng xã hội chủ nghĩa ? 3) Phân tích những tư tưởng cơ bản của ba nhà xã hội chủ nghĩa không tưởng đầu thế kỷ XIX: Xanh Xi-mông, Phu-riê, Ô-Oen ? 4) Trình bày những đóng góp lịch sử của tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước khi xuất hiện chủ nghĩa xã hội khoa học ? 5) Vì sao tư tưởng xã hội chủ nghĩa thời kỳ này gọi là chủ nghĩa không tưởng ? 6) Vì sao nói chủ nghĩa xã hội không tưởng phê phán đầu thế kỷ XIX là một trong những nguồn gốc lý luận trực tiếp cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen ? 7) Những điều kiện, tiền đề kinh tế, chính trị – xã hội, văn hóa – tư tưởng cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học ? 8) Vai trò của C.Mác và Ph.Ăngghen trong việc phát triển chủ nghĩa xã hội từ không tưởng đến khoa học ? 9) Làm rõ sự khác biệt giữa chủ nghĩa xã hội không tưởng và chủ nghĩa xã hội khoa học ? 10) Trình bày khái niệm Chủ nghĩa xã hội khoa học ? Đối tượng và ý nghĩa nghiên cứu của chủ nghĩa xã hội khoa học ? 11) Khái niệm giai cấp công nhân và những đặc điểm cơ bản của nó ? Những biểu hiện mới của giai cấp công nhân hiện nay ? 12) Trình bày sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và những điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ? Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 13) Những nhân tố chủ quan để giai cấp công nhân thực hiện sứ mệnh lịch sử của mình ? Liên hệ với vai trò của Đảng cộng sản Việt Nam trong việc thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân Việt Nam ? 14) Trình bày mối quan hệ giữa công nghiệp hóa, hiện đại hóa và sự phát triển giai cấp công nhân ? 15) Phân tích đặc điểm và vai trò của giai cấp công nhân Việt Nam trong cách mạng Việt Nam ? 16) Phương hướng cơ bản để xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam trong quá trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ? 17) Trình bày khái niệm cách mạng xã hội chủ nghĩa và tính tất yếu của cách mạng xã hội chủ nghĩa ? 18) Trình bày mục tiêu và động lực của cách mạng xã hội chủ nghĩa ? 19) Những nội dung cơ bản của cách mạng xã hội chủ nghĩa ? 20) Những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về lý luận cách mạng không ngừng và sự vận dụng của Đảng cộng sản Việt Nam trong điều kiện cách mạng Việt Nam ? 21) Tính tất yếu và các giai đoạn phát triển của hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa ? 22) Những đặc trưng cơ bản của các giai đoạn phát triển hình thái kinh tế – xã hội cộng sản chủ nghĩa ? 23) Xã hội xã hội chủ nghĩa có những đặc trưng cơ bản nào ? Liên hệ với đặc trưng của chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam ? 24) Quan niệm, tính tất yếu và đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ? 25) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam ? 26) Làm rõ luận điểm: con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam là bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa ? Làm rõ nội dung bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa theo tinh thần của Đại hội lần thứ IX Đảng cộng sản Việt Nam ? Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 27) Trình bày khái niệm dân chủ và bản chất của dân chủ XHCN ? Làm rõ sự khác biệt giữa dân chủ xã hội chủ nghĩa và dân chủ tư sản ? 28) Hệ thống chính trị xã hội chủ nghĩa là gì ? Biểu hiện ở Việt Nam ? Những nguyên tắc cần quán triệt trong quá trình đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay ? 29) Những nội dung cơ bản đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay ? Những khuynh hướng cần đấu tranh khi thực hiện đổi mới hệ thống chính trị ở nước ta ? 30) Trình bày phương hướng xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và mục tiêu tổng quát của 5 năm 2006 – 2010 ? 31) Cơ cấu xã hội giai cấp là gì ? Nêu những xu hướng biến đổi cơ bản của nó trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Đặc điểm của cơ cấu xã hội giai cấp Việt Nam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ? 32) Vì sao trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội phải thực hiện liên minh công – nông – trí thức ? 33) Quá trình thực hiện liên minh công – nông – trí thức bao gồm những nội dung gì ? 34) Phân tích các khái niệm dân tộc và hai xu hướng khách quan trong sự phát triển của dân tộc ? 35) Cương lĩnh về vấn đề dân tộc của chủ nghĩa Mác – Lênin bao gồm những nội dung gì ? 36) Cộng đồng các dân tộc Việt Nam có những đặc điểm gì? Trình bày chính sách dân tộc của Đảng cộng sản Việt Nam. 37) Trình bày bản chất, nguồn gốc, và tính chất của tôn giáo. Nêu quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin trong việc giải quyết vấn đề tôn giáo ? 38) Vì sao trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tôn giáo vẫn tồn tại ? 39) Đảng ta đã vận dụng những quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin vào việc giải quyết vấn đề tôn giáo ở Việt Nam như thế nào ? 40) Trình bày khái niệm gia đình. Nêu vị trí và các chức năng cơ bản của gia đình ? Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 41) Phương hướng và giải pháp để xây dựng gia đình Việt Nam trong giai đoạn hiện nay ? 42) Nêu quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin về con người và con người xã hội chủ nghĩa ? 43) Phân tích quan niệm về nguồn lực con người trong mối quan hệ với các nguồn lực khác. Liên hệ với nguồn lực con người Việt Nam hiện nay ? 44) Những giải pháp cơ bản phát huy nguồn lực con người Việt Nam ? 45) Thế nào là nguồn nhân lực chất lượng cao ? Vì sao phải phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ? Nêu những giải pháp để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ? II. TRẢ LỜI CÂU HỎI LÝ THUYẾT ------------Câu 1: Trình bày quan niệm về chủ nghĩa xã hội ? Chủ nghĩa xã hội bao gồm 5 nội dung cơ bản sau đây : 1) Chủ nghĩa xã hội là những nhu cầu và hoạt động thực tiễn của đa số nhân dân lao động trong quá trình sản xuất ngày càng mang tính xã hội hóa ; đồng thời là quá trình thực thi dân chủ của nhân dân với đúng nghĩa: quyền lực thuộc về nhân dân. Cả hai quá trình này đều đã xuất hiện từ trước Công nguyên hàng trăm năm trong chế độ cộng đồng nguyên thủy ở Hy Lạp và La Mã cổ đại – khi đó, xã hội chưa có giai cấp và nhà nước. 2) Chủ nghĩa xã hội là phong trào đấu tranh thực tiễn của nhân dân lao động chống lại chế độ tư hữu, áp bức, bóc lột, bất công và mọi tội ác nhằm giành lại dân chủ của nhân dân. Điều này được thể hiện ở các cuộc khởi nghĩa của giai cấp nô lệ và nhân dân lao động chống lại giai cấp chủ nô và nhà nước chủ nô trong chế độ chiếm hữu nô lệ. Mặc dù những cuộc khởi nghĩa này đều thất bại, nhưng mục đích tính chất của nó đã thể hiện rõ tính chất xã hội chủ nghĩa sơ khai. Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 3) Chủ nghĩa xã hội là những ước mơ, lý tưởng của nhân dân lao động về một chế độ xã hội mà ở đó không còn áp bức, bóc lột, nhân dân làm chủ và có quyền lực để cùng nhau xây dựng xã hội bình đẳng, văn minh, hạnh phúc cho mọi người. 4) Chủ nghĩa xã hội là những tư tưởng, lý luận, học thuyết về giải phóng con người, giải phóng xã hội khỏi chế độ tư hữu, áp bức, bất công, nghèo nàn và lạc hậu, như chủ nghĩa xã hội không tưởng trước Mác và chủ nghĩa xã hội khoa học do C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập. 5) Chủ nghĩa xã hội là một chế độ xã hội mà giai cấp công nhân và nhân dân lao động xây dựng trên thực tế về mọi mặt dưới sự lãnh đạo của Đảng tiên phong của giai cấp công nhân. Thực tế này chỉ có từ sau khi cách mạng xã hội chủ nghĩa tháng Mười Nga năm 1917 thành công - đó chính là sự hình thành các nước đi theo con đường xã hội chủ nghĩa. Câu 2: Tư tưởng xã hội chủ nghĩa là gì? Những điều kiện lịch sử khách quan dẫn đến sự ra đời của các tư tưởng xã hội chủ nghĩa? 1) Khái niệm tư tưởng xã hội chủ nghĩa: Chủ nghĩa xã hội là một khái niệm có nghĩa rộng hơn khái niệm tư tưởng xã hội chủ nghĩa. Quan niệm về chủ nghĩa xã hội bao hàm cả chủ nghĩa xã hội về tư tưởng và chủ nghĩa xã hội hiện thực. Chủ nghĩa xã hội về tư tưởng tồn tại dưới nhiều dạng khác nhau, tiêu biểu là chủ nghĩa xã hội không tưởng và chủ nghĩa xã hội khoa học. Tư tưởng xã hội chủ nghĩa là một khái niệm chỉ trào lưu tư tưởng – văn hoá, phản ánh các nội dung cơ bản sau đây: + Sự phản kháng của quần chúng nhân dân lao động, những người bị áp bức, bóc lột chống lại các giai cấp thống trị bóc lột nhằm xoá bỏ hoàn toàn áp bức, bóc lột, bất công, xoá bỏ mọi sự khác biệt giàu, nghèo; + Những ước mơ, nguyện vọng của nhân dân lao động về một xã hội công bằng, bình đẳng và về một cuộc sống hạnh phúc, không có giàu – nghèo, bóc lột, bất công… + Sự tìm tòi những mô hình, con đường và những bước đi để xây dựng được xã hội công bằng, bình đẳng, văn minh, tạo ra những điều kiện đem lại cuộc sống hạnh phúc cho con người. 2) Những điều kiện lịch sử khách quan dẫn đến sự ra đời các tư tưởng xã hội chủ nghĩa: Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 Những tư tưởng có tính chất xã hội chủ nghĩa nêu trên có một quá trình hình thành, phát triển lâu dài, mang những nội dung, khuynh hướng khác nhau, do những điều kiện lịch sử cụ thể của mỗi thời kỳ khác nhau quy định. + Nghiên cứu lịch sử có thể thấy, các trào lưu tư tưởng xã hội chủ nghĩa chỉ xuất hiện từ khi xã hội có chế độ tư hữu, có phân chia giai cấp, có đối kháng giai cấp và xuất hiện nạn áp bức bóc lột giữa người và người. Nghĩa là, sự xuất hiện của chế độ tư hữu về ruộng đất và các tư liệu sản xuất chính là nguồn gốc của sự phân chia xã hội thành giai cấp; thành kẻ giàu, người nghèo, dẫn đến tình trạng bất bình đẳng, nạn áp bức bóc lột giữa người và người. Đây cũng chính là điều kiện lịch sử cho các tư tưởng xã hội chủ nghĩa ra đời và tồn tại: - Lần đầu tiên các tư tưởng có tính chất xã hội chủ nghĩa xuất hiện vào thời sơ kỳ của chế độ chiếm hữu nô lệ, khi nhân dân lao động mất quyền dân chủ, họ đã đấu tranh đòi lại và mong muốn, ước mơ về một xã hội dân chủ, công bằng, tiêu biểu là các cuộc đấu tranh của những người nô lệ chống giai cấp chủ nô. - Do vậy, các tư tưởng xã hội chủ nghĩa đã xuất hiện suốt chiều dài của lịch sử loài người khi xã hội còn tồn tại sự phân chia giai cấp, đấu tranh giai cấp, áp bức bóc lột và nó sẽ mất đi chừng nào trong xã hội không còn những tình trạng nêu trên. + Các tư tưởng xã hội chủ nghĩa được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau: Từ phong trào hoạt động thực tiễn của nhân dân bị áp bức (cuộc khởi nghĩa của Spactaquýt, Clêômen ở La Mã và Hy Lạp cổ đại); tư tưởng xã hội chủ nghĩa tiến dần từ những ước mơ, lý tưởng xã hội chủ nghĩa sơ khai (thời cổ đại, trung đại – những câu chuyện thần thoại thể hiện sự nuối tiếc về quá khứ); phát triển thành các tác phẩm văn học, tiêu biểu như Hòn đảo Không tưởng của T.Mo-rơ (thế kỷ XVI); Thành phố Mặt trời của Campanenla (thế kỷ XVII); đặc biệt thể hiện dưới dạng lý luận, tiêu biểu như Cương lĩnh hành động của G.Ba-bớp (thế kỷ XVIII); đặc sắc hơn là học thuyết xã hội chủ nghĩa, tiêu biểu như học thuyết về giai cấp của Xanh Ximông – (đầu thế kỷ XIX) và học thuyết khoa học (Chủ nghĩa xã hội khoa học - giữa thế kỷ XIX, do C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập). Như vậy, tư tưởng xã hội chủ nghĩa đã có quá trình phát triển lâu dài, trải qua các giai đoạn khác nhau. Tuy nhiên, tư tưởng xã hội chủ nghĩa trước Mác phát triển rực rỡ vào thời cận đại (từ thế kỷ XVI - đầu thế kỷ XIX), với các đại biểu tiêu biểu như: Tô-mát Mo-rơ (TK.XVI); Downloaded by lee Hoàn1294 (hoanglee12904@gmail.com) lOMoARcPSD|31627561 Campanenla (TK.XVII); G.Mê-liê, Mably, Ba-bớp (TK.XVIII); Xanh Xi-mông, Phu-riê, Ô-Oen (đầu TK.XIX). Tư tưởng của các đại biểu này, nhất là của ba nhà tư tưởng đầu thế kỷ XIX đã trở thành một trong những tiền đề lý luận cho sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học do C.Mác và Ph.Ăngghen sáng lập. + Vào giữa thế kỷ XIX, C.Mác và Ph.Ăngghen đã phát triển chủ nghĩa xã hội từ không tưởng đến khoa học dựa trên những điều kiện kinh tế, chính trị, văn hoá - tư tưởng chín muồi và nó được các ông tiếp tục phát triển, bổ sung. + Đến thời đại của mình cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, V.I.Lênin tiếp tục phát triển và bảo vệ lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học và đã phát triển